Genetica

 

Wanneer men begint te fokken, is het goed om te weten hoe kleuren bij katten worden vererfd. Ten eerste zou men moeten weten hoe de verschillende kleuren en patronen eruit zien. Ook is het interessant om op de hoogte te zijn van de kleuren van het ras, waarmee men gaat fokken. 

Als u de verschillende kleuren kent, is het tijd te leren over kleurgenetica.

De oorspronkelijke gedomesticeerde kat is een kortharige, bruin agouti kat. Alle andere kleuren en variaties die er nu zijn, zijn als mutaties hieruit voortgekomen.

 

Agouti en Non Agouti

 

Bij een agouti kat zijn sommige vachtharen gestreept, terwijl andere maar één kleur hebben. Bij een bruin agouti kat, bijvoorbeeld, zijn de vachtharen in het zwarte gedeelte zwart, terwijl de bruine gedeeltes veelal uit zwartgekleurde en bruinachtige gestreepte haren bestaan.

De non-agouti variant die overeenkomt met bruin agouti is zwart. Het allel voor non-agouti is recessief. Beide ouders moeten daarom het allel voor non-agouti dragen, om hun nageslacht ook non-agouti te laten zijn.

(Aanduidingen: A = agouti a = non-agouti)

 

Marbled of Spotted

 
Naar aanleiding van veel vragen of je met een marble bengaal poes spotted kittens kunt krijgen, volgt hieronder een zeer versimpelde uitleg en versimpeld schemaatje van de in theorie mogelijke combinaties en percentages vachttekening van de kittens per nest. 
 
De kittens krijgen van iedere ouder 1 gen voor de tekening van de vacht. Die 2 genen samen, stellen dus het vachtpatroon samen.

Een homozygoot bevat twee dezelfde genen, dat wil zeggen met dezelfde informatie, bijv. spotted en spotted of marble en marble. Een heterozygoot bevat twee verschillende soorten genen, bijv. spotted en marble of marble en spotted.

Laten we voor het gemak het gen voor spotted S noemen. Het gen voor marble noemen we dan m. Het gen voor spotted is dominant, daarom gebruiken we een hoofdletter. Dat betekent dat dit gen krachtiger is dan een recessief gen en deze zal verdringen. Het gen voor marble is recessief daarom gebruiken we een kleine letter. 
Het dominante gen komt indien aanwezig altijd tot uiting in het uiterlijk. In combinatie met het dominante gen voor spotted zie je het recessieve marble gen niet. Het recessieve gen komt namelijk alleen tot uiting wanneer er geen dominant gen aanwezig is. Een marble vacht zie je dus alleen wanneer de kat geen gen voor spotted draagt.

 
Wanneer een kat er aan de buitenkant spotted uitziet, kan hij toch een recessief marble gen dragen. Omdat het gen voor spotted dominant is, zie je geen marblevacht. 
Of een uiterlijk spotted kat een marble gen draagt, weet je alleen zeker wanneer hij of zij een marble ouder heeft (zie onder). Of wanneer hij of zij ooit marble nageslacht heeft gekregen.
 
 

Patronen

 

Agouti katten kunnen blotched (gemarmerd of klassiek) tabby, mackerel (gestreept) tabby, spotted (gevlekt) of ticked (Abessijn) zijn.

Een gestreepte tabby is, zoals de naam al suggereert, een kat met verticale, relatief dunne strepen op het lichaam. Een klassieke of blotched tabby heeft bredere banden en het patronen is meer gemarmerd. Spotted betekent dat de kat stippen of vlekken heeft en een ticked kat heeft een donkere streep over de ruggengraat tot aan het puntje van de staart lopen, terwijl de rest zuiver agouti is zonder enige aftekening. De Abessijn en Somali zijn voorbeelden van rassen die ticking hebben. Dit patroon wordt vaak Abessijn genoemd.

De drie vachtpatronen blotched (gemarmerd), mackerel (gestreept) and ticked zijn het gevolg van drie verschillende allelen op dezelfde locus. Het gen voor ticking overheerst de andere twee, en het gen voor mackerel overheerst dat voor classic tabby.

 

Aanduidingen: Ta = tabby patroon, ticked tabby T = mackerel tabby t (anders: tb) = classic/blotched tabby

 

Men is niet volledig op de hoogte van de genetica waarom een kat gevlekt wordt. Er zijn mogelijk één of meerdere genen, die de banden bij een tabby verbreken of de strepen van een mackerel in vlekken veranderen. Algemeen wordt aangenomen dat gestreepte katten, die tabby als ondergrond hebben, de scherpst afgetekende vlekken hebben. Het is niet ongebruikelijk dat katten zowel strepen als vlekken hebben, dus kan het moeilijk zijn te beslissen of een kat gestreept of gevlekt is.

Verdunning

 

Het verdunningsgen veroorzaakt een modificatie zodat de kleur lichter wordt. Dit komt omdat de pigmentkorrels klompjes vormen. Voor het oog lijkt de vacht lichter, op dezelfde manier als een mengsel van zwarte en witte zandkorrels grijs lijken. Het allel voor verdunning is recessief. Het zorgt ervoor dat een zwarte kat blauw wordt en een rode kat crème. Een brown tabby kat (zwart gemarmerd) wordt een blauw tabby.

 

Aanduidingen: D = geen verdunning, zwart/rood d = verdunning, blauw/crème

 

Genen voor Chocolate en Cinnamon

 

Het allel voor chocolate zorgt ervoor dat de vachtharen om andere redenen lichter worden dan het allel voor verdunning. Bij chocolate zijn de zwarte pigmentkorrels, die normaal rond zijn, wat geplet. Dit maakt het mogelijk dat er meer licht wordt teruggekaatst - de vacht ziet er bleker uit. Dit allel is ook recessief. Een kat, die anders zwart zou zijn geweest, wordt, zoals de naam al doet vermoeden, chocoladekleurig. Een blauwe kat wordt lilac. Het chocolate allel is niet werkzaam in het geval van het rode pigment, dus rood blijft rood en crème blijft crème. Het chocolate allel komt van oorsprong bij de Siamees vandaan en is daarom zichtbaar in alle rassen, waarbij de Siamese 'pointed' kleuren zijn toegestaan. Het is ook aanwezig in de Oosters Kortharen, die nauw verbonden zijn aan de Siamees.

Het cinnamon/sorrel allel plet de pigmentkorrel nog meer dan het gen voor chocolate, wat de vacht nog lichter doet lijken. Dit allel is recessief voor zowel het allel voor chocolate als voor het allel voor normale pigmentatie. Van een Oosterse kat met deze kleur wordt gezegd dat zij kaneelkleurig is en deze omschrijving is perfect. De sorrelkleur van de Abessijn is genetisch identiek aan het cinnamon van de Oosterse kat, maar omdat de Abessijn getickt is en de Oosterse kat non-agouti, zien ze er toch niet hetzelfde uit. Vroeger werden de sorrelkleurige Abessijnen rood genoemd, maar de fokkers realiseerden zich destijds al heel gauw dat zij genetisch niet rood konden zijn, omdat er nooit schildpadkleurige Abessijnen zijn geweest.

en verdunde kat met cinnamon/sorrel genen in homozygote allelen wordt fawn genoemd. Deze kat is meer beige- of ivoorkleurig. Dit gen is niet werkzaam bij rood en crème.

 

Aanduidingen: B = normaal pigment, zwart b = chocolate (bruin) bl = cinnamon/sorrel (lichtbruin)

 

Zilver

 

Het gen voor zilver is dominant, en het remt de ontwikkeling van pigment in de vacht. De ondervacht is wit, terwijl de haarpunten hun kleur behouden. Bij een agouti kat kan het meest opvallende effect worden waargenomen in de lichtere gebieden, tussen de donkere tabby aftekening. Een zilverkleurige kat die non-agouti is, wordt smoke genoemd.

 

Aanduidingen: I = zilver (melanine-remmer) i = niet-zilver

 

Vlekken

 

Het is helemaal niet duidelijk hoe vlekken worden vererfd. De algemeen gangbare theorie is, dat er een incompleet dominant gen S (spotting, gevlekt) is, dat een willekeurige hoeveelheid witte vlekken kan veroorzaken. ss zou dan een kat zonder wit betekenen. Ss zou tweekleurig betekenen (witte klauwen en poten, wit op de borst en wit in het gezicht) en SS zou dan een kat met heel veel wit zijn, zoals harlekijn of van. Het is zonder twijfel niet de hele waarheid. Er moeten andere genen zijn die deze aftekening/vlekken veroorzaken, omdat bont/witte katten niet strikt in drie groepen verdeeld kunnen worden, maar de variaties oneindig lijken te zijn.

 

Langhaar en Korthaar

 

Het gen voor langhaar is recessief. Het verschil in vachtlengte dat men ziet als een Pers met halflangharige kat, bijvoorbeeld een Ragdoll wordt vergeleken, komt door modificerende polygenen. Dat zijn genen met plus en min effecten, afhankelijk van de gradering van langhaar tot korthaar.

 

Aanduidingen: L = korthaar l = langhaar